Zonnepanelen en inductie koken je eigen stroom gebruiken

Femke de Vries

Zonne-energie adviseur en duurzaamheidsexpert

Stijgende energierekeningen, zorgen over het klimaat en een groeiende behoefte aan zelfredzaamheid: het is een verhaal dat we allemaal kennen.

Zonnepanelen op het dak zijn inmiddels de normaalste zaak van de wereld geworden. Maar wat doe je nu eigenlijk écht met die groene stroom die je opwekt?

De meeste mensen pompen het terug het net in, maar er is een veel leukere en slimmere manier: gebruik het zelf. In dit artikel duiken we in de wereld van zonnepanelen en inductiekoken. We laten zien hoe je jouw eigen opgewekte energie optimaal benut, zonder ingewikkelde technische taal, maar wel met de scherpte die je nodig hebt om slimme keuzes te maken.

De basis: Hoe zonnepanelen echt werken

Voordat we het hebben over koken, moeten we even snappen hoe zonnepanelen stroom opwekken. Een zonnepaneel, of fotovoltaïsch paneel, zet zonlicht direct om in elektriciteit.

Dat gebeurt via halfgeleidermaterialen, meestal silicium. Zonder al te technisch te worden: de zonnestralen slaan op de cellen en zorgen voor een stroompje.

De efficiëntie van moderne panelen ligt tussen de 18% en 22%. Dat klinkt misschien niet super hoog, maar het is genoeg om een heel huishouden te draaien. Een gemiddeld paneel van 350 watt levert op een zonnige dag ongeveer 1,25 kWh (kilowattuur) op.

In Nederland genereert een complete installatie gemiddeld tussen de 2000 en 3000 kWh per jaar. Afhankelijk van de grootte van je dak en de ligging (zuid is het best) is dat vaak genoeg om je verbruik te dekken. Maar hier zit hem de uitdaging: de zon schijnt niet altijd. En als je overdag op je werk bent, gaat die stroom vaak terug naar het net. Zonde, want je wilt die energie zelf gebruiken.

Inductiekoken: De slimme verbruiker

Als je je eigen stroom opwekt, wil je apparaten die efficiënt met die energie omgaan. Enter de inductiekookplaat.

Inductie is de koning onder de kookmethoden als het gaat om snelheid en precisie. In plaats van een gasvlam of een gloeiende elektrische spoel, gebruikt inductie een elektromagnetisch veld.

Dat veld verwarmt direct de pan, niet de lucht eromheen. Waarom is dit relevant voor zonne-energie? Omdat inductie veel minder energie verspilt. Traditionele elektrische kookplaten zijn vaak lui met energie, maar inductie is scherp.

Het verbruikt ongeveer 20% tot 30% minder stroom dan een standaard elektrische plaat en kookt water bijna twee keer zo snel.

Een gemiddelde inductiekookplaat heeft een vermogen van 3000 tot 7000 watt, afhankelijk van hoeveel pannen je tegelijkertijd gebruikt. De aanschafprijs varieert vanaf ongeveer 300 euro voor een basismodel tot 1500 euro voor luxe uitvoeringen van merken als Bosch, Siemens of Samsung.

Kan ik alleen stroom van mijn zonnepanelen gebruiken?

Dit is een veelgestelde vraag. Theoretisch kun je een ‘off-grid’ bestaan leiden, maar in de praktijk is dat voor de meeste huishoudens niet handig.

Je zonnepanelen produceren stroom op basis van zonlicht. Als het bewolkt is, daalt de opbrengst drastisch.

Zonder verbinding met het elektriciteitsnet zou je zonder stroom komen te zitten zodra de zon ondergaat of als er een bewolkte week aanbreekt. De meest logische en financieel aantrekkelijke optie is een ‘on-grid’ systeem met een slimme energiemeter. Dit betekent dat je wel verbonden bent met het net, maar dat je de stroom die je opwekt eerst zelf gebruikt.

Pas als je batterijen vol zijn en je huis niets meer verbruikt, gaat de overtollige stroom terug het net in. Dit heet salderen. Hoewel de salderingsregeling langzaam wordt afgebouwd, blijft het slim om je eigen opgewekte stroom direct te consumeren. Dat is namelijk gratis energie, zonder belastingen en netwerkkosten.

De rol van slim energiebeheer

Om te voorkomen dat je dure stroom van het net haalt terwijl je gratis zonnestroom hebt liggen, heb je slimme technologie nodig. Een standaard meter geeft je namelijk niet genoeg inzicht.

Je hebt een slimme meter en zonnepanelen nodig die realtime meet wat je opwekt en verbruikt.

Bedrijven zoals SolarEdge en Enphase bieden hier slimme oplossingen voor. SolarEdge heeft systemen waarbij de omvormers communiceren met je energiebeheersysteem. Enphase staat bekend om micro-omvormers, waarbij elk paneel apart wordt aangestuurd.

Deze systemen kunnen de stroom direct van het paneel naar je inductiekookplaat leiden, zonder dat je een dure batterij nodig hebt. Je kunt deze systemen vaak koppelen aan smart home platforms, zodat je via een app op je telefoon precies ziet hoeveel stroom je opwekt en verbruikt. Handig, want zo kun je bijvoorbeeld je wasmachine aanzetten op het moment dat de zon op z’n felst is.

Batterijopslag: De buffer voor je stroom

Wil je écht onafhankelijk zijn en je stroom opslaan voor ‘s avonds? Dan kom je uit bij een thuisbatterij.

Dit is de sleutel voor optimaal gebruik van zonne-energie in combinatie met inductiekoken. Een batterij vangt de overtollige stroom op die je overdag opwekt en slaat deze op voor later gebruik. De kosten van thuisbatterijen zijn de afgelopen jaren hard gedaald.

Een batterij van 5 kWh (kilowattuur) heb je tegenwoordig al voor ongeveer 1500 tot 3000 euro, afhankelijk van het merk en de capaciteit.

Merken zoals Tesla Powerwall, LG Chem en Sonnen zijn bekende spelers op deze markt. Een batterij gaat, bij goed onderhoud, ongeveer 10 tot 15 jaar mee. Het is een investering, maar het maakt je minder afhankelijk van energieleveranciers en stijgende tarieven.

Kan een thuisbatterij een inductiekookplaat aan?

Ja, dat kan zeker, maar er zit een addertje onder het gras: het piekvermogen. Een inductiekookplaat kan een flinke hap uit je energievoorziening nemen.

Als je alle vier de pitten op vol vermogen zet, kan het verbruik oplopen tot wel 7000 watt.

De meeste thuisbatterijen leveren een continu vermogen van 1 tot 3 kW (kilowatt). Dat is genoeg voor normaal koken, maar als je met z’n allen tegelijkertijd wilt koken op hoog vuur, kan de batterij het even niet bijbenen. Hierdoor zou je alsnog een beroep moeten doen op het elektriciteitsnet. De oplossing?

Een batterij met een hoog continu vermogen of slim koken. Gebruik niet alle pitten tegelijk op maximale stand. Of kies voor een batterij die specifiek is ontworpen voor piekbelasting, zoals de krachtigere modellen van Tesla of Victron Energy. Een batterij van 5 kWh is voor de meeste gezinnen voldoende, maar als je vaak uitgebreid kookt, is een grotere capaciteit verstandig.

Hoe maximaliseer je je eigen stroomgebruik?

Om zoveel mogelijk van je eigen opgewekte stroom te gebruiken, moet je je gedrag en installatie afstemmen op de zon.

• Optimaliseer je panelen: Zorg dat je panelen zo veel mogelijk zon vangen. In Nederland is een ligging naar het zuiden ideaal, met een hellingshoek van ongeveer 35 graden.
• Monitor je verbruik: Gebruik een app van je omvormer of een slimme meter om te zien wanneer je pieken hebt. Pas je kookgedrag aan: kook wanneer de zon schijnt.
• Energiezuinige apparaten: Naast inductie, kies je voor andere zuinige apparaten. Een warmtepompdroger of een zuinige vaatwasser helpt ook.
• Thuisbatterij: Installeer een batterij om de stroom van overdag op te slaan voor de avondpiek.

Hier zijn een paar concrete tips: Het doel is simpel: zorg dat er zo min mogelijk stroom het net in gaat en zo min mogelijk stroom van het net afkomt. Dat bespaart geld en is beter voor het milieu.

Off-grid versus on-grid: Wat is wijsheid?

Je hoort weleens van mensen die volledig van het net af willen, de zogenaamde ‘off-grid’ woningen. Dit klinkt romantisch, maar is voor de meeste Nederlanders niet realistisch.

Een off-grid systeem vereist een enorme batterijcapaciteit en vaak ook een back-up generator voor de donkere wintermaanden. De kosten zijn aanzienlijk hoger dan een on-grid systeem. Een on-grid systeem met een thuisbatterij is de gulden middenweg.

Je bent verbonden met het net voor de zekerheid, maar je gebruikt je eigen stroom zoveel mogelijk.

Dit systeem is flexibeler en goedkoper in aanschaf. Bovendien kun je met slimme systemen van bijvoorbeeld Fronius of SMA je energiebeheer automatiseren, zodat je dynamische tarieven optimaal benut met zonnepanelen en een batterij, waarbij je huis zelf beslist wanneer het stroom van de batterij of van het net haalt.

De toekomst van zonne-energie en koken

De technologie staat niet stil. Zonnepanelen worden efficiënter en goedkoper.

Batterijen worden krachtiger en de prijzen dalen. We zien ook nieuwe ontwikkelingen zoals ‘vehicle-to-grid’ (V2G), waarbij je elektrische auto fungeert als een enorme thuisbatterij.

Je auto kan overdag laden op zonnestroom en ’s avonds dienen als energiebron voor je inductiekookplaat. Ook de integratie van zonnepanelen in dakpannen en gevels (BIPV) wordt steeds populairder. Dit maakt zonne-energie esthetisch aantrekkelijker en toegankelijker voor mensen met een monumentaal of oud huis.

De combinatie van zonnepanelen, een slimme energiemeter, een thuisbatterij en een efficiënte inductiekookplaat is de toekomst van het energieneutraal wonen met zonnepanelen en batterij. De energietransitie is in volle gang.

Door slim te investeren in de juiste technologie en je verbruik af te stemmen op je opwekking, kun je een aanzienlijke besparing realiseren. Het is niet alleen goed voor je portemonnee, maar ook voor het klimaat. Dus, als je de volgende keer een pan water opzet voor pasta, bedenk dan even dat je misschien wel je eigen zonnestroom gebruikt. Dat smaakt toch net iets beter.