String omvormer vs micro-omvormer welke kies je

Femke de Vries

Zonne-energie adviseur en duurzaamheidsexpert

Zonnepanelen op je dak: het is een slimme zet. Je bespaart geld en bent minder afhankelijk van de energieleverancier. Maar voordat je zomaar panelen op je dak legt, is er een cruciale keuze die je moet maken.

Het gaat niet alleen om de panelen zelf, maar om de hartslag van je systeem: de omvormer.

Dit apparaat zet zonlicht om in stroom die je stopcontact kan gebruiken. De twee grootste spelers op de markt zijn de string-omvormer en de micro-omvormer.

Beide doen hetzelfde werk, maar op heel verschillende manieren. In dit artikel help ik je de knoop doorhakken, zonder ingewikkelde technische taal.

Waarom heb je überhaupt een omvormer nodig?

Stel je voor: je zonnepanelen vangen zonlicht op en produceren daar gelijkstroom (DC) mee. Dat is een soort stroom die je batterijen kunt opladen, maar niet direct door je huishoudelijke apparaten kan worden gebruikt.

Je wasmachine, je televisie en je koelkast draaien op wisselstroom (AC). De omvormer is de vertaler die deze twee talen aan elkaar koppelt. Zonder omvormer heb je niets aan je zonnepanelen. De vraag is alleen welke type omvormer bij jouw situatie past.

String-omvormers: De klassieke krachtpatser

De string-omvormer, vaak ook wel centrale omvormer genoemd, is de traditionele keuze. Het werkt eigenlijk heel simpel.

Je sluit een reeks (een "string") van zonnepanelen achter elkaar aan op één centrale omvormer.

Meestal gaat het om 6 tot 10 panelen per string. De beste omvormer voor jouw zonnepanelen systeem neemt al die stroom van alle panelen tegelijkertijd en zet het om. Merken als SMA, Fronius en SolarEdge zijn hier de grote namen.

Prijzen voor een string-omvormer variëren. Voor een standaard model van bijvoorbeeld SMA of Fronius ben je vaak tussen de €800 en €1500 kwijt, afhankelijk van de grootte van je systeem. SolarEdge is een speciale geval omdat ze vaak werken met "power optimizers" – kleine componenten bij elk paneel die de stroom alvast optimaliseren voordat het naar de centrale omvormer gaat. Dat maakt de installatie iets complexer, maar verhoogt de efficiëntie.

De voordelen van een string-omvormer

• Lagere aanschafkosten: Omdat je maar één apparaat koopt voor meerdere panelen, is de initiële investering lager. Dit maakt het een aantrekkelijke optie voor mensen met een strakker budget.
• Eenvoudig onderhoud: De omvormer hangt op een makkelijk bereikbare plek, meestal in de garage of technische ruimte. Als er iets kapotgaat, hoef je niet op het dak te klimmen.
• Robuust en betrouwbaar: Deze technologie bestaat al jaren en is goed getest. Het is een stabiele keuze.

De nadelen van een string-omvormer

• De zwakste schakel: Dit is het grootste nadeel. Staat er een schaduw op één paneel, bijvoorbeeld door een schoorsteen of een boom, dan daalt de opbrengst van de hele string. De prestaties worden bepaald door het minst presterende paneel.
• Minder inzicht: Je ziet vaak alleen de totaalopbrengst van de hele string, niet per individueel paneel. Als er een storing is, weet je niet direct welk paneel het probleem veroorzaakt.
• Beperkte flexibiliteit: Alle panelen in een string moeten min of meer dezelfde richting en hellingshoek hebben om goed te werken.

Micro-omvormers: De intelligente specialist

Micro-omvormers doen het anders. In plaats van één centrale omvormer, bevestig je een klein apparaatje achter elk individueel zonnepaneel.

Elke paneel werkt dus volledig zelfstandig. Als er één paneel in de schaduw ligt, heeft dat geen effect op de rest van je systeem.

Populaire merken hier zijn Enphase en Solarman. Enphase is de marktleider en staat bekend om zijn betrouwbaarheid. De kosten voor micro-omvormers liggen hoger. Een Enphase micro-omvormer kost al snel tussen de €300 en €400 per stuk, exclusief installatie. Omdat je er per paneel een nodig hebt, loopt de rekening sneller op dan bij een string-omvormer. Wil je weten hoe SolarEdge vs Enphase zich tot elkaar verhouden? Dat lees je hier.

De voordelen van micro-omvormers

• Maximale opbrengst: Omdat elk paneel apart werkt, leveren schaduw of vuil op één paneel geen problemen op voor de rest. Je haalt het maximale uit elk zonnepaneel.
• Veel flexibiliteit: Heb je een dak met meerdere vlakken, of panelen die op verschillende kanten wijzen? Geen probleem. Micro-omvormers kunnen dit makkelijk aan.
• Uitgebreide monitoring: Via een app op je telefoon kun je precies zien hoe elk apart paneel presteert. Handig voor het opsporen van storingen of vuil.
• Veiligheid: Er loopt geen hoge gelijkspanning door je huis naar één centrale omvormer. De stroom wordt direct op het dak al omgezet naar een lagere spanning.

De nadelen van micro-omvormers

• Hogere kosten: De aanschafprijs ligt vaak 20% tot 30% hoger dan een vergelijkbaar systeem met een string-omvormer.
• Complexiteit op het dak: Er hangen meer componenten op je dak. Hoewel ze betrouwbaar zijn, is het aantal potentiële slijtagepunten groter (hoewel ze meestal 25 jaar mee gaan).
• Installatie: Het installeren duurt langer en vereist een installateur die bekend is met de specifieke systemen.

Wanneer kies je wat?

De keuze is niet zomaar gemaakt. Het hangt af van je huis, je budget en je wensen.

Kies een string-omvormer als:

• Je dak groot, vlak en vrij van schaduw is (denk aan een groot schuin dak zonder schoorstenen).
• Je een beperkt budget hebt en zo efficiënt mogelijk wilt investeren.
• Je van plan bent je systeem in de toekomst nog uit te breiden (mits de omvormer daar geschikt voor is).

Kies micro-omvormers als:

• Je dak lastige hoeken heeft of gedeeltelijk in de schaduw ligt door bomen of andere gebouwen.
• Je gedetailleerd inzicht wilt in de opbrengst van elk paneel.
• Je bereid bent meer te betalen voor een hogere totale opbrengst op de lange termijn.
• Je geen ruimte hebt voor een centrale omvormer aan de muur (bijvoorbeeld in een appartement).

Efficiëntie en kosten: De harde cijfers

Om je een beeld te geven van de prestaties: een goede string-omvormer haalt een efficiëntie van ongeveer 96% tot 98%.

Micro-omvormers zitten hier vaak iets boven, rond de 98% tot 99%. Hoewel dit verschil klein lijkt, kan het op jaarbasis een verschil maken, vooral als je panelen niet perfect liggen.

Qua kosten moet je rekening houden met de totaalprijs. Een compleet systeem met string-omvormers voor een gemiddeld huis (bijvoorbeeld 10 panelen) kost vaak tussen de €18.000 en €25.000. Een vergelijkbaar systeem met micro-omvormers loopt vaak op tot tussen de €25.000 en €40.000, afhankelijk van de merken en de installatiekosten. Hoewel de initiële investering voor micro-omvormers hoger is, kan de terugverdientijd vergelijkbaar zijn als je dak niet ideaal is voor een string-systeem.

Conclusie

Er is geen one-size-fits-all antwoord. Een string-omvormer is een uitstekende, kosteneffectieve keuze voor huizen met een simpel, zonnig dak.

Micro-omvormers bieden meer flexibiliteit en een betere opbrengst op complexe daken, maar kosten meer vooraf.

Bedenk goed wat jouw situatie is: hoe ziet je dak eruit, wat is je budget en hoe belangrijk is gedetailleerd inzicht voor je? Met deze informatie ben je goed beslagen ten ijs om een gesprek met een installateur aan te gaan.